W związku z trwającymi pracami nad rozbudową stroną internetową Rzozow.pl, zwracamy się z wielką prośbą do mieszkańców o przesyłanie materiałów, które mogły by być przydatne... Zobacz

POCZĄTKI OSADNICTWA W XIII WIEKU

Pierwsze wsie w Polsce powstały z małych osad składających się z kilku zagród np. Rzozów wywodził się z osady Zorza.

Klasztory, przede wszystkim cystersów benedyktynów w Tyńcu, pełniły w wieku średnich rolę organizatorów pracy rolnej.

Cystersi zajmowali się także leczeniem chorych, a benedyktyni nauką i przepisywaniem kodeksów czyli dużych ksiąg starożytnych autorów, ponieważ druku jeszcze nie znano. Manuskrypty, czyli rękopisy pisano po łacinie na pergaminie tj. Na wysuszonej gładkiej skórze cielęcej – do pisania używano zaostrzone pióra ptasie.

Klasztory otrzymywały od księcia ziemię pod uprawę rolni, która miała być wzorem osadników.

Czy lokacja czyli założenie Rzozowa jest dziełem klasztoru tynieckiego? Nie wiadomo. Kim byli ci pierwsi osadnicy karczujący lasy? Również nie wiemy.

Jeżeli chodzi o własność ziemi, to książę uważał cały kraj za swoją własność i mógł nią rozporządzać dowolnie jak chciał. Książę obdarował ziemię w pierwszym rzędzie rycerstwo, broniącej kraj przed wrogami. Po księciu największym posiadaczem ziemi był kościół, biskupstwa i klasztory. Opat benedyktynów tynieckich, to pan na 100 wsiach.

Współżycie pierwszych osadników nie było spokojne, raczej burzliwe, każdy bowiem chciał mieć dużo i dobrej ziemi.

Rzozów w tym czasie był korzystnie usytuowany, w pobliżu był las a w środku wsi duży staw. Osadnicy budowali swoje chaty w pobliżu dworu, nad stawami i strumykami. Każdy osadnik otrzymywał jeden mały albo duży łan ziemi do własnego użytku. Mały łan to 30 morgów, a duży – 42 morgi ziemi.

W XIV wieku kolonizacja niemiecka na prawie magdeburskim zaczęła budować nowe wsie. Osadnicy płacili właścicielowi za grunt, czynsz roczny albo określoną część swoich plonów oraz byli obowiązani pomagać właścicielowi w uprawie roli. Koloniści płacili czynsz i podatek księciu, a dziesięcinę kościołowi.

Postęp w rolnictwie XIII stulecia był duży. Używano do uprawy roli zamiast drewnianego radła, pługów i bron żelaznych, które niszczyły chwasty wskutek głębszej orki. Podczas żniw żęto zboże żelaznymi sierpami.

Księgi gruntowa tzw. Protokoły przedstawiają ustrój osadniczy wsi, uwzględniając podziały gruntów na łany, rolę, niwy i włóki.

Długosz w księdze uposażeń Diecezji krakowskiej wspomina o młynie w Rzozowie na Skawince, a więc mielono zboże w młynie, dawniej posługiwano się żarnami czyli ręcznymi młynkami, którymi posługiwali się biedni wieśniacy jeszcze pod koniec XIX wieku.

Trzy mapy katastralne Rzozowa z 1845 roku, wydane w Wadowicach, znajdują się obecnie w Państwowym Archiwum Wojewódzkim w Krakowie przy ulicy Grodzkiej obok kościoła św. Piotra.

Obok kmieci, zagrodników i chałupników, potężniała liczebnie warstwa niewolników, stale bowiem dostarczały ich wojny jako jeńców wojennych.

Najbiedniejsza ludność wsi to komornicy; byli to robotnicy rolni, którzy mieszkali kątem w komorze Kmieciów. Byli oni zobowiązani zbierać i dostarczać do dworu róże polne, poziomki i kminek.

Zagrodnicy mieli własne domy z ogródkiem i kawałkiem gruntu. Uprawiali sami swoją rolę i płacili połowę podatku.

Stan majątkowy szlachcica zależał od ilości wsi. Wielka własność ziemska posiadała od 10 wsi wzwyż; druga – właściciele od 5 – 9 wsi; średnia szlachta od 2-4 wsi; czwarta – szlachta jedno wsiowa; piąta – szlachta drobna na częściach wsi.

Magnaci – byli to przedstawiciele starych rodów np. Tęczyńskich, Firlejów, Lanckorońskich.

SZKICE Z DZIEJÓW RZOZOWA – Józef Pletnia – Rzozów – Maj 1975 rok

 

Pogoda w Rzozowie

Logo Rzozowa

logo Rzozowa

Rzozów na facebooku